Het Pampus-plan was in de jaren zestig van de vorige eeuw een uitbreidingsplan voor Amsterdam van architect Herman Klopma van architectenbureau Van den Broek en Bakema, voor welk bureau Frans Hooykaas voor de drie versies van het Pampus-plan (1964, 1965 en 1966) de tekeningen maakte.

In het plan was sprake van een langgerekte eilandengroep die oostelijk van de stad in het IJmeer aangelegd had moeten worden en zich tot voorbij het eiland Pampus had moeten uitstrekken. De ondertitel van het plan was ‘In de stad buiten wonen’. Gesproken werd van huisvesting van maar liefst 350.000 inwoners. Veel hoogbouw in de as van het plan moest dat mogelijk gaan maken, hoogbouw met zicht op water en groen. Aan de randen was gevarieerde laagbouw geprojecteerd. Veel prioriteit werd in het plan gegeven aan openbaar vervoer, inclusief een monorail. Het plan is niet ten uitvoer gebracht.

Transformatie
Hoe kan de ruimte van KunstWerkt transformeren tot een ruimte waarin kunstwerken en ruimte in elkaar overlopen en de bezoeker zich afvraagt waar de ruimte ophoudt en de kunst start? De kunstenaars hebben de door Frans gemaakte tekeningen naar hun hand gezet en getransformeerd naar hun eigen beeldtaal.

Exposanten
De exposanten zijn (in alfabetische volgorde, tussen haakjes is vermeld wie KunstWerkt-deelnemer is) Willem Besselink, Anne van Eck, Jeroen Erosie, Pim van Halem (KunstWerkt), Carine Hooykaas (KunstWerkt), Frans Hooykaas en Rob van der Ven (KunstWerkt). De organisatie is in handen van vader en dochter Frans Hooykaas (1939) en Carine Hooykaas (1972).

Deze tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door het Nieuwe Instituut in Rotterdam, met dank aan Elza van den Berg, projectleider bij het Nieuwe Instituut.

Zestig jaar later uiterst urgent
“Met een groeiende bevolking, bestaande spanning op de woningmarkt en stringentere milieueisen is stedelijke uitbreiding zestig jaar later uiterst urgent, complexer dan ooit en punt van hoge prioriteit op de politieke agenda. D66 stelt in het partijprogramma tien nieuwe steden te willen bouwen, waaronder IJstad. Een stad in het IJmeer, maar dan vanaf Almere”, zegt Carine Hooykaas. “Eigenlijk een slap aftreksel van het Pampus-plan, waarvan Rob Jetten overigens nooit had gehoord, zo antwoordde hij me desgevraagd. Let wel, wij beogen als kunstenaars met deze expositie géén oplossingen aan te dragen voor de woonproblematiek. Ons uitgangspunt is dat wij als kunstenaars naar de tekeningen van Frans hebben gekeken, hoe hij woningen, winkels, kantoren, wegen, beton, mensen, planten tekende, alles in zijn bijzondere stijl. In de drie volgtijdelijke versies van de plannen kijken wij vooral naar de verschillen in het tekenen. Zijn tekeningen hebben in ons als beeldend kunstenaars het nodige losgemaakt en dat heeft ieder van ons zessen vertaald in werk dat tijdens de tentoonstelling te zien zal zijn, in een ruimte die overigens onherkenbaar zal zijn.”

Officiële opening
Op zondag 8 maart 2026 verricht Dirk van den Heuvel om 15.30 uur de officiële opening met een korte inleiding over de betekenis van het Pampus-plan. Hij is associate professor aan de TU Delft en hoofd van het Jaap Bakema Study Centre, een samenwerkingsproject tussen het Nieuwe Instituut en de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Van den Heuvel is auteur van verschillende boeken over het werk van Van den Broek en Bakema.

Lezing over het ‘Pampus-plan’
Architect/bouwkundige Frans Hooykaas, die gedurende 23 jaar docent was aan de Willem de Kooning Academie, houdt op vrijdag 13 maart 2026 en op zondag 22 maart 2026 lezingen over het Pampus-plan. Beide dagen begint Frans zijn lezing om 15.00 uur. Bijwonen van de lezing is gratis. Vooraf aanmelden via de website van KunstWerkt is nodig.

Finissage
De finissage is op zondag 29 maart 2026 om 15.30 uur.

Over Stichting KunstWerkt
Sinds 1991 verenigt KunstWerkt een grote groep kunstenaars uit Schiedam en omgeving. Momenteel bestaat het kunstenaarscollectief uit 58 deelnemers, met een grote verscheidenheid aan uitingsvormen, stijlen en technieken. De stichting organiseert jaarlijks een tiental tentoonstellingen en daaraan gerelateerde activiteiten. De expositieruimte in het voormalige postkantoor aan de Lange Nieuwstraat is een ontmoetingsplaats om ideeën en inspiratie te delen en fungeert ook als een brug van kunstenaar naar publiek. De tentoonstellingen zijn gratis te bezoeken.

KunstWerkt
Art Centre Schiedam
Lange Nieuwstraat 191, 3111 AJ Schiedam

Openingstijden KunstWerkt: donderdag tot en met zondag, 13.00 - 17.00 uur (ook op afspraak)

Website KunstWerkt: https://stichtingkunstwerkt.nl/

Sociale media KunstWerkt:
facebook.com/stichtingkunstwerkt
instagram.com/stkunstwerkt
linkedin.com/company/stichtingkunstwerkt

Foto boven het artikel:
Frans Hooykaas heeft in het Nieuwe Instituut voor de in deze tentoonstelling exposerende kunstenaars een lezing gehouden over zijn werk aan het Pampus-plan, met rechts zichtbaar een negen meter brede tekening (foto door Carine Hooykaas)

Afbeelding onder het intro:
Een tekening uit versie 3 van het Pampus-plan (tekening door Frans Hooykaas, © Nieuwe Instituut, Van den Broek en Bakema Archief)

Afbeelding onder de tekst:
Een tekening uit versie 1 van het Pampus-plan (tekening door Frans Hooykaas, © Nieuwe Instituut, Van den Broek en Bakema Archief)