“Terzijdes zijn nodig om het complete verhaal te vertellen, een brede blik te geven”
(Hans Pattist)

Hans Pattist (1949) werkt sinds 1973 onder meer als freelance fotojournalist voor dag- en weekbladen. Vanuit zijn beschouwende rol maakt hij sfeerfoto’s met een verhaal. Het zijn beelden met meerdere lagen die niet altijd de gebeurtenis zelf laten zien maar juist ook wat zich daaromheen afspeelt, vandaar de titel 'Een brede blik'.

De foto’s geven een tijdsbeeld en zijn een feest van herkenning. Het zijn foto’s bij de postduivenvereniging, op de markt of bij het carnaval. Van nozems op brommers, majorettes en haringverkopers. Van vergaderende Schiedamse raadsleden, het bestuur van de tennisvereniging en werkneemsters bij wasserij Nico Nijman. Van burgeracties tegen verkrotting en kruisraketten en voor vrouwenemancipatie.

Hij werd geboren in Hengelo, verhuisde toen hij drie maanden oud was naar Rotterdam Overschie en groeide daar op. Hans volgde enkele jaren het Stedelijk Gymnasium Schiedam aan de Lange Nieuwstraat. Uiteindelijk maakte hij in Overschie de mulo af. Ruilde in 1970 een lederen motorjack voor een fotocamera, een Rolleicord, zijn eerste camera. Drie maanden later bemande hij voor dagblad Het Vrije Volk de propagandastand op het Holland Pop Festival in het Kralingse Bos. Hij was niet voortdurend nodig op de stand en had ruim de tijd om met zijn 6x6-camera foto’s te maken tijdens het festival. Foto’s die nu nog worden gebruikt, zoals in de in 2024 uitgebrachte film Holland Pop 1970.

Als medewerker van het redactie-archief van Het Vrije Volk maakte hij af en toe een foto voor de krant. Naar eigen zeggen begon zijn lange carrière als fotograaf pas echt in 1972/1973. Vanaf 1973 tot 1979 werkte hij onder andere als fotograaf voor huis-aan-huisbladen De Havenloods en Het Zuiden. Daarna maakte hij tot 1987 met grote regelmaat foto’s voor Het Vrije Volk. Ook werd Hans gedurende enkele jaren frequent ingehuurd door de RKS en de Toneelraad Rotterdam voor het maken van reportages van theaterfestivals.

“Met het maken van theaterfoto’s heb ik nog beter leren kijken en - mét het nodige geduld - het juiste moment weten te bepalen. Dat heb ik ook toegepast bij de fotografie van ‘het gewone leven’, dat toch ook veelal toneel is. Ik werk vanuit een beschouwende rol en wil mensen spontaan laten zien. Aan ensceneren en regisseren heb ik nooit gedaan”, zegt hij. “Bij opdrachten van de krant, heb ik me nooit beperkt tot het opgegeven onderwerp. Door ‘eromheen’ te kijken, laat je zien wat een gebeurtenis met mensen doet. Dergelijke ‘terzijdes’ zijn nodig om het complete verhaal te vertellen, om een brede blik te geven.

Als je bijvoorbeeld de binnenkomst van sinterklaas moet fotograferen, is het al gauw een plaatje van ‘de burgemeester met sinterklaas’. Maar ik laat dan ook al die kinderen, ouders en grootouders zien, zoals bijvoorbeeld op mijn voor de flyer gebruikte foto van de ontvangst van sinterklaas in 1979 op de Grote Markt in Schiedam.”

“In corona-tijd heb ik de serie ‘Een brede blik’ gemaakt, die laat zien hoe ik werk en wat ik zoal gefotografeerd heb. Het is een reizende tentoonstelling. Voor Schiedam heb ik een selectie van ongeveer twaalfhonderd foto’s gemaakt. Die twaalfhonderd foto’s worden in willekeurige volgorde non-stop getoond, vijf seconden per foto, op drie Imac-computers. Bovendien zijn 120 foto’s op formaat 80 x 120 centimeter geprint en per drie foto’s getoond op banieren. Zo krijgen de bezoekers wat je noemt een brede blik niet alleen van mijn werk maar ook van het Schiedam van de jaren zeventig en tachtig, met name het decennium 1975-1985.

In 2014 zijn een maand lang onder de titel ‘Ik hou van Schiedam’ in de Korenbeurs door mij gemaakte foto’s geëxposeerd. Dat was een succes met tweeduizend bezoekers. De komende expositie zal vier maanden lang te zien zijn en dat op het nog grotere podium van de Grote- of Sint Janskerk. Ik verwacht dan ook een nog veel grotere toestroom van bezoekers”, zegt Hans Pattist.

Officiële opening tentoonstelling Op zaterdag 9 mei 2026 om 16.00 uur verricht Carel van Hees de tentoonstelling. Carel van Hees is documentair fotograaf en filmmaker. De ‘Pedal Kings’ zorgen voor de muzikale omlijsting van de opening.

CFS verzorgt zomerprogrammering Grote- of Sint Janskerk "Sinds vorig jaar verzorgt CFS op verzoek van de Grote- of Sint Janskerk voor wat betreft exposities de zomerprogrammering in de kerk. Na het succes van 2025 met de expositie in de kerk van door Barbara Broekman geweven kunstwerken, hebben we dit jaar voor fotografie gekozen. Daarmee geven we - na het stoppen met het fotografie-stipendium - voortzetting aan een traditie om als CFS ook aandacht te besteden aan fotografie", zo licht CFS-bestuurslid Sjef van Duin (Bibliothecaris Nederlands Fotomuseum, fotograaf, curator) de keuze voor het houden van de fototentoonstelling toe.

"Los van het feit of je al dan niet gelovig bent, is een kerk een uitgelezen plek voor oriëntatie op het leven. Door het hoge plafond alleen al zit reflectie ingebakken in een kerkgebouw. Met de keuze voor het werk van Hans Pattist spelen we in op de rol die kerken door de eeuwen heen hebben in de samenleving. Met portretten van mensen, maar ook met straatscenes, door foto’s van mensen aan het werk, maar onder meer ook tijdens hun vrije tijd en actief in het verenigingsleven, geeft hij een brede schets van de Schiedamse samenleving van een halve eeuw geleden.”

Piet Sanderslezing Ook met de jaarlijkse Piet Sanderslezing speelt CFS in op de programmering in de Grote- of Sint Janskerk. Marieke Wiegel, die sinds begin 2020 directeur is van Stichting Grote Kerk Breda, gaat in de Piet Sanderslezing onder meer in op wat passend is in de programmering binnen een eeuwenoud religieus gebouw dat onlosmakelijk onderdeel uitmaakt van het silhouet van een stad met rijke historie. De Piet Sanderslezing zal op een nog te bepalen datum worden gehouden in de Grote- of Sint Janskerk tijdens de looptijd van de expositie ‘Een brede blik’.

Fototentoonstelling
‘Een brede blik’
Wat: 1200 zwart-witfoto’s door Hans Pattist
Waar: Grote- of Sint Janskerk, Lange Kerkstraat 37, Schiedam
Wie organiseert: Cultureel Forum Schiedam (CFS)
Wanneer: 9 mei 2026 tot en met 13 september 2026
Openingstijden: maandag tot en met zaterdag van 12.00 tot 16.00 uur
Toegang: gratis

Over Cultureel Forum Schiedam In 1961 is de Stichting Cultureel Fonds Schiedam opgericht op initiatief van Piet Sanders, jurist en kunstverzamelaar. In 2001 is de naam gewijzigd in Stichting Cultureel Forum Schiedam.

Het belangrijkste doel is het stimuleren van het culturele klimaat in Schiedam in de ruimste zin van het woord. Stichting Cultureel Forum Schiedam (CFS) initieert en realiseert activiteiten die Schiedam en haar bewoners inspireren en verder brengen. Initiëren, ontmoeten en verbinden zijn kernbegrippen van CFS. Dit alles is om bij te dragen aan een aantrekkelijk en levendig Schiedam. Projecten zijn onder meer het organiseren van het Schie Café, van de manifestatie Zie de Schie en van de Piet Sanderslezing. Website CFS: https://cultureelforumschiedam.nl

Fotobijschriften
Boven: het Schiedamse publiek bij de ontvangst van sinterklaas op de Grote Markt in Schiedam (foto door Hans Pattist, december 1979)
Onder: actueel portret van Hans Pattist met zijn eerste fotocamera, de voor een lederen motorjack geruilde Rolleicord (foto door Mariëlle Hendriks, april 2026)