Hij gaat verder met: 'Sinds 1990 is de GroenLinks-fractie vertegenwoordigd in Schiedam. Na 36 jaar en negen raadsperiodes gaat de fractie op in een gezamenlijke fractie met PvdA en Progressief Schiedam. Bovendien zullen de verenigingen GroenLinks en PvdA in juni van dit jaar in een nieuwe beweging opgaan.

GroenLinks heeft zich in Schiedam altijd ingezet voor open, groen en sociaal beleid. Ook deze raadsperiode zijn er vele voorstellen van de GroenLinks-fractie de revue gepasseerd. In de vorm van moties, amendementen en initiatiefvoorstellen. Een startnotitie dienden we nog niet eerder in.

De startnotitie moet de opmaat zijn voor een visie die NDE verankert in het gemeentelijk beleid en in de Schiedamse samenleving. De noodzakelijke transitie naar een klimaatbestendige stad met herstelde biodiversiteit en een circulaire economie slaagt alleen als inwoners meedoen en over de juiste kennis en vaardigheden beschikken. De notitie is geen voorzet om NDE af te schalen, maar is bedoeld om te onderbouwen waarom structurele inzet essentieel is voor het behalen van de bredere ambities van de stad. Dankzij amendering van de gemeentebegroting is de financiering voor NDE voor de jaren 2025 en 2026 zeker gesteld. Het ontbreken van structurele toekenning maakt een heldere visie noodzakelijk.

De startnotitie is geen kroon op de inzet van de afgelopen decennia, maar een aanzet tot de voortzetting van de inhoudelijke insteek. De politieke entiteit en de fractie van GroenLinks houden op te bestaan, maar het groenlinkse geluid zal niet verstommen en de idealen zullen niet verdwijnen. Vanuit de krachtenbundeling binnen de nieuwe samenwerking zetten wij de realisatie van groene en linkse idealen voort.'

Startnotitie voor een visie op Natuur- en Duurzaamheidseducatie
Duurzaamheid tussen de oren en in de haarvaten

Voorwoord
Schiedam staat voor grote maatschappelijke opgaven. De stad moet klimaatbestendig worden, de biodiversiteit moet worden hersteld en we werken toe naar een circulaire economie. Deze transities slagen alleen als inwoners meedoen en over de juiste kennis en vaardigheden beschikken. Natuur- en Duurzaamheidseducatie (NDE) speelt daarin een belangrijke rol. Niet alleen om de kinderen en jongeren voor te bereiden op de toekomst, maar ook om het bewustzijn bij volwassenen te vergroten.

In een tijd waarin gemeentelijke budgetten onder druk staan, is een scherpe koers noodzakelijk. Niet om NDE af te schalen, maar juist om te onderbouwen waarom structurele inzet essentieel is voor het behalen van de bredere ambities van de stad. Met deze startnotitie wordt de basis gelegd voor een visie die NDE verankert in het gemeentelijk beleid en in de Schiedamse samenleving.

Aanleiding en context
Noodzaak voor een visie
De financiering van NDE in Schiedam staat onder druk. In het kader van bezuinigingen werd voorgesteld de middelen voor NDE volledig te schrappen. Dankzij amendering van de gemeentebegroting is voor 2025 een bedrag van € 50.000,- en voor 2026 een bedrag van € 10.550,- beschikbaar gesteld.

Juist omdat de budgetten momenteel beperkt zijn en niet langer structureel worden toegekend, is er behoefte aan een heldere visie. Het standpunt dat een gebrek aan structureel budget een visie overbodig maakt, klopt niet. Een visie is geen luxe, maar een noodzakelijke basis. De visie moet onderbouwen welke waarde NDE toevoegt aan de stad, hoe beperkte middelen het meest effectief kunnen worden ingezet en hoe partners in de stad gezamenlijk de continuïteit kunnen waarborgen.

Relatie tot de groenvisie Buitengewoon Groen
De nieuwe visie op NDE moet voortbouwen op de in 2021 vastgestelde groenvisie Buitengewoon Groen. Daarin wordt expliciet gewezen op het belang van educatie om de belevingswaarde en sociale waarde van groen in de stad te vergroten. De visie dient als de noodzakelijke verdieping en  concretisering van de ambities uit de Groenvisie. We vertalen de algemene groene doelstellingen naar een educatief  aanbod dat aansluit bij de opgave waar we voor staan en bij de behoeften van de  Schiedammer.

Doelstellingen van de visie
Doel te ontwikkelen visie
* Onderbouwing van publieke waarde
Toelichten hoe NDE bijdraagt aan gemeentelijke kern taken zoals klimaatadaptatie, afvalbeheer en gezondheid, om zo de basis te leggen voor structurele financiering.

* Versterken van samenwerking
Het versterken, uitbreiden en verdiepen van de samenwerking tussen de partners in de stad enerzijds en van deze partners met de gemeente anderzijds, waarbij rollen en verantwoordelijkheden helder gemaakt worden.

* Toekomstbestendig businessmodel. Onderzoeken hoe de samenwerking met het onderwijs en andere ‘afnemers’ en financiers verbreed en geïntensiveerd kan worden. Daarmee wordt NDE minder afhankelijk van subsidie, hoewel ook erkend moet worden dat wél structurele financiering door de gemeente noodzakelijk is.

* Inclusiviteit
Zorgen dat NDE bereikbaar is voor alle Schiedammers, met specifieke aandacht voor de versteende wijken waar de afstand tot natuur zowel fysiek als mentaal groot is.

Maatschappelijke relevantie en opgaven
Schiedam is een compacte, versteende stad met grote uitdagingen. NDE is een onmisbaar instrument bij de volgende opgaven:

* Klimaat en Water
Educatie over waterberging en hittestress is noodzakelijk om inwoners te motiveren hun eigen leefomgeving (tuinen, gevels) te vergroenen.

* Biodiversiteit
Kennis over lokale natuur (van het Beatrixpark tot de havens) vergroot de bereidheid om bij te dragen aan het herstel van de stadsnatuur.

* Energietransitie
De overgang naar duurzame energiebronnen vraagt om bewustwording en draagvlak. NDE zoekt aansluiting bij en biedt ondersteuning aan programma’s zoals ‘Nieuwe Energie voor Schiedam’. Door educatie te koppelen aan de woningverduurzaming, ondersteunen we inwoners bij het maken van bewuste keuzes. Hiermee versterken we de effectiviteit van het Servicepunt Woningverbetering en de Energiehulp.

* Gezondheid en Welzijn
Er is een bewezen link tussen contact met natuur en de fysieke en mentale gezondheid van inwoners. NDE stimuleert het gebruik van de buitenruimte.

* Circulaire economie
In samenwerking met partijen zoals Irado wordt ingezet op gedragsveran dering rondom afvalscheiding en hergebruik.

De kracht van samenwerking
Schiedam beschikt over een groot netwerk van organisaties die drijven op zeer betrokken en gemotiveerde professionals en  vrijwilligers. Allemaal zetten ze zich in voor bewustwording en steken ze ook de handen uit de mouwen. Met de in 2024 gestarte samenwerking in de GroenBlauwe Alliantie zetten ze zich steeds gecoördineerder in voor het behouden en versterken van de groenblauwe leefomgeving. De Groen-Blauwe Alliantie is daarmee een mooie aanvulling op de professionele uitvoeringsorganisaties en een waardevolle toevoeging aan het NDE-netwerk.

In het kader van de visie spelen drie partijen een hoofdrol.

* Code Groen Educatie
De professionele uitvoerder van NDE is de spin in het web voor educatie op scholen en in de wijk. Zij bewijst dat er ook buiten de gemeente (bijv. bij schoolbesturen) draagvlak en financiering te vinden is.

* De Groen-Blauwe Alliantie
Met natuurcentrum De Boshoek als groene ontmoetingsplek voor de organisaties die zijn verenigd in de alliantie en de lokale gemeenschap. Het centrum biedt bezoekers de mogelijkheid om natuur te beleven, te ontdekken en te beschermen en organiseert en biedt ruimte aan educatieve activiteiten.

* Irado
Als beheerder van de kinderboerderij in het Beatrixpark en De Groene Raet (educatieve tuinen), waar theorie en praktijk samenkomen. Deze drie partijen spelen niet alleen een grote rol in de uitvoering, maar zijn ook de primaire gesprekspartners bij het opstellen van de visie.

Proces en participatie
De ontwikkeling van de visie is een gezamenlijk proces van de gemeente en de stad.

* Betrokken partners
Naast Code Groen Educatie, de Groen-Blauwe Alliantie en Irado worden de volgende partners nauw betrokken:

• Onderwijskoepels en kinderopvangorganisaties;
• Organisaties die zich inzetten voor kinderen en jongeren, zoals YETS (ondersteuning en 
begeleiding) en De Kleine Ambassade (participatie en empowerment);
• Wijkondersteuningsteams (WOT’s) voor de verbinding met de sociale opgaven in de wijken;
• Maatschappelijke organisaties zoals de Bibliotheek en welzijnsorganisaties;
• Relevante gemeentelijke vakafdelingen en vakambtenaren.

* Werkwijze
Het gesprek met de partners zal zich richten op de vraag: “Welke NDE-voorziening heeft Schiedam minimaal nodig om haar ambities waar te maken, en wie draagt daar op welke wijze aan bij?” De visie moet uiteindelijk leiden tot een uitvoeringsprogramma waarin de kracht van de samenleving centraal staat, ondersteund door een faciliterende gemeente.

Geraadpleegde bronnen
Gemeente Rotterdam
Uitvoeringsagenda Natuur- en Milieueducatie 2024 – 2026, vastgesteld in het college op 23 januari 2024.
Gemeente Maassluis
Duurzaamheidseducatieplan 2025 – 2028, vastgesteld in het college op 1 oktober 2024.
Gemeente Schiedam
Groenvisie ‘Buitengewoon Groen’, vastgesteld door de gemeenteraad op 2 februari 2021.

Tekst brief
Yorick Haan | fractievoorzitter GroenLinks Schiedam